Αν κάποιος εμφανιζόταν αύριο στη γειτονιά σου με μια καινούρια Mercedes, ωραίο ύφος και την αυτοπεποίθηση ανθρώπου που “ξέρει την αγορά”, θα του έδινες τα λεφτά σου για να στα αυγατίσει; Η σωστή απάντηση είναι “όχι”. Η αληθινή απάντηση όμως είναι λίγο πιο άβολη. Γιατί κάπως έτσι ξεκινούν πολλές μεγάλες απάτες. Όχι με σκοτεινά σχέδια και κακούς που γελάνε σε υπόγεια. Αλλά με χαμόγελα, γνωριμίες, κύρος, ωραία λόγια και την αίσθηση ότι “αφού τον εμπιστεύονται όλοι, κάτι θα ξέρουν”.
Σε αυτό το επεισόδιο πιάνουμε την ιστορία του Bernie Madoff, ενός από τους μεγαλύτερους απατεώνες της Wall Street, ο οποίος κατάφερε να πουλάει αέρα για δεκαετίες και να πείθει ανθρώπους, επενδυτές και οργανισμούς ότι είχε βρει το μαγικό κουμπί που γεννάει λεφτά. Το πιο τρελό δεν είναι μόνο το μέγεθος της απάτης. Το πιο τρελό είναι το πόσο απλά στημένο ήταν όλο αυτό. Όχι σκοτεινά δωμάτια με δέκα οθόνες και ιδιοφυείς αλγόριθμους. Περισσότερο ένα τεράστιο “εμπιστεύσου με, ξέρω τι κάνω”.
Από εκεί η κουβέντα πάει σε Ponzi σχήματα, hedge funds, ψεύτικες αποδόσεις, οικονομικό αναλφαβητισμό και σε όλους αυτούς τους ανθρώπους που εμφανίζονται με ύφος ειδικού και σου εξηγούν πώς θα πλουτίσεις, συνήθως αφού πρώτα πλουτίσουν οι ίδιοι από εσένα. Και κάπου εκεί αρχίζει το πραγματικό γέλιο, γιατί ο Δημήτρης θυμάται ιστορίες από εποχές που κόσμος ήθελε να του δώσει λεφτά για να τα “αυγατίσει”, απλά επειδή τον είδαν με ωραίο αυτοκίνητο. Η Mercedes τελικά δεν είναι μεταφορικό μέσο. Είναι επενδυτικό προσπέκτους με ζάντες.
Μιλάμε επίσης για το γιατί το social proof είναι τόσο επικίνδυνο. Αν έχει βάλει λεφτά ο έξυπνος φίλος σου, αν έχει βάλει λεφτά ο γνωστός επιχειρηματίας, αν έχουν μπει όλοι στο “σίγουρο πράγμα”, τότε ξαφνικά σταματάς να ρωτάς τις δύσκολες ερωτήσεις. Και κάπως έτσι, από το “ας το ψάξω λίγο” φτάνεις στο “δώσε και σε μένα μια θέση στο τρένο πριν φύγει”. Μόνο που πολλές φορές το τρένο δεν πάει στον πλούτο. Πάει κατευθείαν στον τοίχο.
Το επεισόδιο δεν είναι οικονομική συμβουλή. Ευτυχώς για όλους μας. Είναι μια κουβέντα για την ανθρώπινη ευπιστία, την ανάγκη μας να πιστέψουμε στο εύκολο χρήμα και την απίστευτη δύναμη που έχει κάποιος όταν μπορεί να πουλήσει αυτοπεποίθηση. Γιατί μερικές φορές δεν αγοράζουμε επενδύσεις. Αγοράζουμε την αίσθηση ότι κάποιος άλλος ξέρει καλύτερα από εμάς.
Αν έχεις ποτέ σκεφτεί “εγώ δεν θα την πατούσα”, αυτό το επεισόδιο είναι για σένα. Αν έχεις δει φίλους, γνωστούς ή influencers να υπόσχονται αποδόσεις, μυστικές στρατηγικές και λεφτά χωρίς κόπο, αυτό το επεισόδιο είναι επίσης για σένα. Και αν απλά θέλεις να ακούσεις δύο ανθρώπους να προσπαθούν να καταλάβουν πώς γίνεται μια απάτη 19 δισεκατομμυρίων να μοιάζει τόσο γελοία και τόσο τρομακτική ταυτόχρονα, τότε πάτα play.
